Moet ik prikkels nou opzoeken, of vermijden?!

De vraag die ik zo vaak krijg. En waar ik zelf ook enorm mee geworsteld heb tijdens mijn revalidatie. En uiteindelijk destijds helemaal verkeerd heb aangepakt. Graag help ik jou om dezelfde fouten te voorkomen!Voor deze blog is het handig dat je goed weet wat overprikkeling bij hersenletsel is, dat lees je hier!Ik kreeg tijdens mijn revalidatie vaak het advies prikkels te dempen of te vermijden. Denk aan; het gebruik van oordoppen, noisecancelling headphones, zonnebril. Maar ook; boodschappen bestellen ipv zelf naar de supermarkt, horeca alleen opzoeken als het rustig is, niet naar drukke plekken gaan. Dit is nog steeds iets wat vaak wordt geadviseerd tijdens revalidatie trajecten wanneer iemand veel last heeft van prikkels.

Ik werd pas beter toen ik naar CognitiveFX ging en een gigantische overdosis aan prikkels kreeg. Ik had al binnen een paar dagen minder last van prikkels en mijn overprikkeling verdween daarna volledig. Dus wat is nou goed om te doen? Beide aanpakken lijken haaks op elkaar te staan, dus wat is juist?

Daarvoor eerst een stukje achtergrond. Vanuit het effect van CognitiveFX is er in Nederland nagedacht over waardoor deze aanpak zou kunnen werken. Een van de hypotheses is dat het exposure (blootstelling) zou kunnen zijn. Het gaat om een hypothese en wordt dus nog onderzocht. Exposuretherapie werkt vaak erg goed als iemand angst heeft en daardoor dat waarvoor hij bang is, is gaan vermijden. Denk bijvoorbeeld; je bent bang voor kleine ruimtes, vermijd daardoor kleine ruimtes, hierdoor heb je tijdelijk minder last van je angst, maar wordt je ook steeds angstiger voor kleine ruimtes. Door samen met een therapeut de kleine ruimtes juist op te gaan zoeken (exposure) kan jij leren dat kleine ruimtes helemaal niet eng zijn. Hoe vaker je toch in een kleine ruimte komt zonder dat er wat gebeurd, hoe meer de angst afneemt.

Bij overprikkeling na hersenletsel zou er mogelijk ook angst voor en vermijding van prikkels kunnen ontstaan. Waardoor de overprikkeling langzaam steeds erger wordt. Dit zou als volgt kunnen werken: je bent een aantal keer overprikkeld geraakt door veel prikkels, je wordt hierdoor angstig om prikkels aan te gaan en gaat ze vermijden. Hierdoor wordt je angst voor prikkels steeds groter. Daardoor ga je ze steeds meer uit de weg. Als je dan wel in een situatie met veel prikkels komt gaat in jouw brein het signaal “ gevaar” hard af. Hierdoor kun je dan weer extra klachten krijgen.

Daarnaast is het zo dat ook mensen die geen last hadden van overprikkeling, maar een periode heel weinig prikkels krijgen ook gevoeliger worden voor prikkels. Je ontwent de drukte als het ware. Denk maar eens terug aan de periode met de lockdowns vanwege de COVID pandemie. Toen het leven daarna weer op gang kwam, moesten veel mensen weer wennen aan de drukte op straat of in de horeca.

Dat vermijding overprikkeling doet toenemen is dus zeer aannemelijk. Het vermijden van prikkels zal op de lange termijn je overprikkeling doen toenemen en is dus geen handige strategie.

Maar wat dan? Gewoon alle prikkels aangaan? En hoe moet dat als je fysiek ziek wordt van prikkels?

Ik denk dat er 2 goede strategieën zijn om dit op te bouwen.

Optie 1:

Ga gedoseerd je mate van prikkels opbouwen/uitbreiden. Probeer bijvoorbeeld extra prikkels toe te voegen aan je sport door een muziekje op te zetten. Of ga een keer wel de supermarkt in om een boodschapje te halen. Of laat in een situatie waarin je normaal oordoppen gebruikt ze de eerste 5 minuten uit. Als je dit langere tijd volhoudt kun je gaan merken dat je steeds minder last krijgt van die extra prikkel. Probeer dan weer bij een activiteit uit te breiden. Tips om dit te laten slagen:

·      Zorg dat je jezelf uitdaagt op een dag dat je redelijk in je energie zit en niet op een slechte dag

·      Weet dat je met te veel prikkels nooit iets kan “ stuk” maken in je hersenen

·      Gebruik een nieuwsgierige blik. Dus “Ik ben benieuwd hoe ik hierop ga reageren” ipv “ik weet al dat dit veel te veel voor me is”

·      Pak ook voldoende rust nadat je jezelf hebt uitgedaagd.

Optie 2:

Ga je eigen intensieve training aan. Dit kun je doen bij een centrum met voldoende expertise, zoals bijvoorbeeld NeuroRC of CognitiveFX. Maar je kunt ook zelf trainen, ik heb dit eerder al volledig voor je uitgewerkt onder het kopje “zelf trainen” op deze website.

Deel hieronder in de comments jouw ervaring!